Lễ hội ngắm trăng Tsukimi - Tết Trung Thu truyền thống của Nhật Bản

Giống như hoạt động ngắm hoa anh đào (hanami) hay ngắm tuyết khi đang ngâm mình trong suối nước nóng (yukimi onsen), người Nhật luôn có những dịp ngồi lại cùng nhau để chiêm ngưỡng vẻ đẹp của thiên nhiên đất trời theo từng mùa trong năm. Vào mùa thu, ở Nhật Bản, mọi người thường tổ chức lễ hội ngắm trăng tsukimi (月見) bằng cách cùng quây quần bên nhau vừa ngắm trăng rằm vừa thưởng thức bánh dango. Không tưng bừng, náo nhiệt như hanami, lễ hội ngắm trăng tsukimi thường trang trọng và truyền thống hơn. Bạn đã từng tham dự lễ hội ngắm trăng (tsukimi) ở Nhật bao giờ chưa? Hãy cùng tìm hiểu kỹ hơn về lễ hội thú vị này trong bài viết dưới đây nhé!

Toàn quốc

Văn hóa Nhật Bản

1. Nguồn gốc và ý nghĩa của lễ hội ngắm trăng Tsukimi

Cùng giống như các quốc gia Đông Á khác, Nhật Bản cũng chịu ảnh hưởng lớn của văn hóa Trung Quốc, tiêu biểu như chữ viết, văn hóa truyền thống như trà đạo hay các ngày lễ trong năm. Cũng giống như Việt Nam, Nhật Bản cũng có ngày Tết Trung thu là ngày 15 tháng 8 hàng năm theo Âm lịch, thường rơi vào khoảng tháng 9 hoặc tháng 10 Dương lịch. Tuy nhiên, khác với Trung thu ở Việt Nam luôn đi liền với câu chuyện về chú Cuội và chị Hằng trên cung trăng, rằm tháng Tám ở Nhật Bản lại gắn liền với hình ảnh chú thỏ đang đứng giã bánh tsukimi dango.

Nhiều ghi chép cho rằng hoạt động thưởng trăng ở Nhật vốn được du nhập từ Trung Quốc vào thời kỳ Jogan (859 - 877) (tương đương với thời nhà Đường ở Trung Quốc) và nhanh chóng trở nên phổ biến trong giới quý tộc vào thời Heian. Thời điểm đó, vào mỗi dịp ngắm trăng đêm rằm tháng 8, người ta thường tổ chức những bữa tiệc xa hoa vừa ngâm thơ, biểu diễn ca kịch trên thuyền vừa thưởng thức rượu. Sau đó, vào thời Edo (1603 - 1868), việc ngắm trăng được phổ biến rộng rãi đến dân chúng. 

Trăng rằm vào tháng 8 âm lịch cũng là lúc bắt đầu vụ thu hoạch. Vì lý do đó mà ngày này còn được coi là ngày vui của những người nông dân Nhật Bản. Trong khi Tết trung thu ở Việt Nam được coi là ngày tết thiếu nhi thì theo văn hóa Nhật Bản, đây lại là dịp để những người nông dân tại đây thể hiện lòng biết ơn tới các vị thần đã ban cho họ một vụ mùa bội thu và cầu nguyện điều tốt đẹp cho mùa vụ tiếp theo. Truyền thống tổ chức lễ hội ngắm trăng Tsukimi này vẫn được duy trì cho đến ngày nay.

2. Lễ hội Tsukimi được tổ chức như thế nào?

Theo quan niệm xa xưa của người Nhật, tháng thứ 8 âm lịch là thời điểm giữa năm và cùng là thời điểm tiết trời dễ chịu nhất. Mặt trăng vào đêm Rằm tháng 8 không phải lúc nào cũng tròn nhất nhưng lại được cho là sáng nhất và đẹp nhất trong năm. Nếu như Tết trung thu ở Việt Nam, trẻ em thường đi rước đèn ông sao và cùng nhau phá cỗ, trên đường phố tấp nập những tốp múa lân tạo nên một bầu không khí vui tươi và náo nhiệt thì tại Nhật, trung thu lại mang một không khí trang trọng hơn. Mặc dù hoạt động ngắm trăng theo thời gian đã có nhiều thay đổi để phù hợp hơn với lối sống hiện đại nhưng nhìn chung vẫn giữ được những nét truyền thống vốn có. Rằm tháng 8 ở Nhật là dịp để mọi người cùng nhau ngắm trăng, bày biện mâm cỗ và thưởng thức những món ăn truyền thống. Nhiều ngôi đền trên khắp Nhật Bản cũng tổ chức lễ hội Tsukimi với các màn biểu diễn nhạc cụ cổ truyền cùng những điệu nhảy bắt mắt thu hút rất nhiều đến tham gia.

Dù cũng chịu sự ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa nhưng phong tục ngắm trăng của Nhật Bản lại có những đặc điểm rất riêng và độc đáo. Nếu như ở Việt Nam hay Trung Quốc, dịp lễ này chỉ được tổ chức duy nhất một lần trong năm vào ngày Rằm tháng 8, thì ở Nhật Bản, người ta thường tổ chức hai lần. Bên cạnh ngày 15 tháng 8 âm lịch, lễ hội ngắm trăng Tsukimi còn được tổ chức lần thứ hai sau đó 1 tháng vào ngày 13 tháng 9 Âm lịch*. Người Nhật quan niệm rằng một khi đã ngắm trăng đêm 15 tháng 8 Âm lịch thì nhất định phải ngắm trăng vào đêm ngày 13 tháng 9 theo Âm lịch. Bởi nếu chỉ ngắm trăng đêm rằm tháng 8 thì sẽ gặp xui xẻo hoặc tai họa. Điều kiêng kị này được gọi là 片月見 (kata tsukimi) trong tiếng Nhật. Đây cũng là một nét khác biệt vô cùng độc đáo trong ngày Tết trung thu tại Nhật Bản.

*Ngày Rằm tháng 8 năm nay rơi vào ngày 21/9/2021 (thứ Ba) theo Dương lịch

Ngoài ra, người Nhật cũng tổ chức ngắm trăng vào ngày 26 âm lịch vì họ tin rằng vào ngày này khi trăng lên, "bộ ba A Di Đà" sẽ xuất hiện dưới ánh trăng và ban phước lành cho dân chúng. Vì vậy, người Nhật thường tụ tập cùng gia đình quây quần ăn uống chờ trăng trong khoảng thời gian từ 1 đến 3 giờ đêm.

3. Những lễ vật không thể thiếu trong ngày lễ Tsukimi

Tsukimi Dango

Nói đến tết trung thu tại Việt Nam thì không thể thiếu món bánh nướng, bánh dẻo. Còn ở Nhật, món ăn phổ biến nhất vào mỗi dịp tsukimi chính là món bánh dango - món bánh truyền thống của Nhật Bản, gần giống với bánh mochi. Bánh dango có nhiều kiểu khác nhau, đa dạng và phong phú về kiểu dáng cũng như về hương vị tùy theo vùng miền. Ví dụ, tsukimi dango ở khu vực Kanto có hình tròn và màu trắng, trong khi đó tsukimi dango ở Kansai thường có hình dáng dài, bên ngoài thường được bọc bằng một lớp đậu đỏ, trông giống như củ khoai môn. 

Vào ngày rằm tháng Tám, người Nhật thường xếp những chiếc bánh dango này lên một chiếc đĩa lớn theo hình kim tự tháp. Một đĩa bánh tsukimi dango thường gồm 15 chiếc bánh (tượng trưng cho đêm thứ 15 của tháng) được xếp thành 3 tầng với tầng 1 gồm 9 chiếc, tầng 2 gồm 4 chiếc và tầng 3 trên cùng là 2 chiếc. 

Cỏ lau (Susuki)

Hình ảnh cỏ lau, hay còn được gọi là susuki, vốn từ lâu đã gắn liền với mùa thu Nhật Bản, là hình ảnh tượng trưng cho thần mặt trăng. Ban đầu người Nhật sử dụng bông lúa, nhưng sau đó thay thế bằng cỏ lau do loài cỏ này được cho là có thể xua đuổi tà ma. Không có quy tắc nhất định nào về cách trang trí cỏ lau trong dịp lễ ngắm trăng. Tuy nhiên, ở Nhật Bản, số lẻ được cho là điềm lành, vì vậy người ta thường bày lên mâm cỗ một, ba hoặc năm cành cỏ lau. 

Rau củ và trái cây theo mùa

Bên cạnh tsukimi dango và cỏ lau, người Nhật còn bày lên mâm cỗ trung thu của mình những loại rau củ và trái cây theo mùa. Trong khi mâm ngũ quả của Việt Nam thường bày các loại trái cây vào mùa thu như hồng, ổi, bưởi,.. thì mâm cỗ trung thu ở Nhật cũng tương tự với vậy, với các loại quả đặc trưng trong mùa thu như bí đỏ, hạt dẻ, củ cải, nấm, bạch quả, hồng,... để thể hiện sự biết ơn tới thần linh đã phù hộ cho mùa màng bội thu. Phổ biến nhất thường là khoai môn, do khoai môn thường mọc theo từng chùm, được cho là biểu tượng cho sự thịnh vượng và sung túc gia đình. 

4. Những địa điểm ngắm trăng phổ biến ở khu vực Tokyo

Vườn Sankeien (Kanagawa)

Vườn Sankeien được biết đến là một địa điểm hàng đầu để ngắm hoa anh đào vào mùa xuân và lá đỏ vào mùa thu. Bên cạnh đó, nơi đây còn được biết đến là điểm ngắm trăng rằm tháng Tám tuyệt vời. Nơi đây chắc chắn sẽ khiến bạn phải mê đắm với khung cảnh yên bình và nên thơ của Rinshunkaku - tòa tháp ba tầng được Chính phủ Nhật Bản công nhận là di sản văn hóa quan trọng được thắp sáng lung linh trên nền khung cảnh thanh bình đêm trăng rằm. 

Khu vườn thường đóng cửa vào lúc 5 giờ chiều, tuy nhiên, vào dịp lễ Tsukimi hàng năm, khu vườn sẽ mở cửa đến 9 giờ tối để đón du khách đến vãn cảnh ngắm trăng. Đi dạo xung quanh khu vườn, tận hưởng bầu không khí thanh bình mùa trăng và ngắm nhìn khung cảnh tuyệt đẹp nơi đây chắc chắn sẽ khiến bạn cảm thấy vô cùng thư thái. Bên cạnh đó, tại đây còn tổ chức những buổi biểu diễn văn hóa với những màn trình diễn âm nhạc truyền thống vô cùng thú vị mà bạn chắc chắn không nên bỏ lỡ.

Đài quan sát Sunshine 60 Observatory (Sky Circus) (Tokyo)

Đài thiên văn Sunshine 60 Observatory của Sunshine City - một biểu tượng của Ikebukuro, được biết đến là điểm vui chơi nổi tiếng hàng đầu tại khu vực Tokyo. Với tầng quan sát có độ cao 251m, đây là nơi bạn có thể có được tầm nhìn toàn cảnh khu vực thành phố Ikebukuro từ trên cao, hứa hẹn đem đến cho bạn những trải nghiệm tuyệt vời vào ngày rằm tháng 8 cùng bạn bè và người thân. Còn gì tuyệt vời hơn khi được đến đây và cùng nhau thưởng ngoạn cảnh trăng tròn lung linh trên nền khung cảnh thành phố đêm tuyệt đẹp phải không nào?

Tham gia bữa tiệc trăng rằm tại Bub Resort (Chiba)

Nếu bạn đang tìm một địa điểm ngoài trời để cùng tận hưởng Lễ hội trăng rằm cùng bạn bè và người thân thì Bub Resort là một địa điểm lý tưởng dành cho bạn. Nơi đây nổi tiếng là địa điểm tổ chức những hoạt động cắm trại ngoài trời được yêu thích hàng đầu tại tỉnh Chiba với những túp lều được thắp sáng lung linh dưới bầu trời đêm, tạo nên một khung cảnh tuyệt đẹp. Đến Bub Resort nghỉ dưỡng cùng gia đình và hội bạn thân vào rằm tháng Tám này, bạn không những có cơ hội được tận hưởng khung cảnh trăng rằm nên thơ mà còn được tham gia rất nhiều hoạt động thú vị, trong đó phải kể đến hoạt động làm bánh tsukimi dango truyền thống, nướng khoai và trải nghiệm làm gốm sứ thủ công. Ngoài ra, bạn còn được thưởng thức bữa tối với tiệc BBQ thịt nướng ngoài trời và cùng nhau ngắm trăng rằm tháng Tám. Thật tuyệt vời phải không nào? 

Tham gia lớp học làm bánh tại Tokyo Gas Yokohama (Kanagawa)

Còn gì tuyệt vời hơn là được quây quần cùng gia đình và cùng nhau làm ra những chiếc bánh xinh xắn vào dịp Lễ ngắm trăng? Trong dịp Trung thu lần này, tại Tokyo Gas Yokohama có tổ chức một lớp học làm bánh dành cho các bé từ 4-11 tuổi cùng gia đình vô cùng thú vị. Đến với lớp học này, bạn sẽ được hướng dẫn làm ra những chiếc tsukimi dango truyền thống, bánh cacao hình chú thỏ ngộ nghĩnh và cả những chiếc bánh bí đỏ vị phô mai hình mặt trăng. Đây là cơ hội tuyệt vời để gia đình bạn có thể tận hưởng Lễ hội ngắm trăng một các trọn vẹn!

*Lưu ý: Những sự kiện và địa điểm được giới thiệu bên trên có thể bị hủy hoặc hoãn do ảnh hưởng của Covid-19. Hãy kiểm tra thông tin trên website chính thức trước khi tham gia.

Lễ hội ngắm trăng tại Nhật Bản cũng giống như Lễ Trung Thu tại Việt Nam nhưng cũng có những điểm khác biệt và nét văn hóa truyền thống riêng. Nếu có dịp đến Nhật Bản vào dịp tháng 8 hãy thử tham gia lễ hội ngắm trăng Tsukimi tại đây để cảm nhận những nét độc đáo cũng như sự khác biệt trong văn hóa của mỗi nước nhé!

Ảnh tiêu đề: PIXTA

Nếu bạn muốn gửi phản hồi về bài viết, hay có ý tưởng muốn chia sẻ hoặc câu hỏi liên quan đến Nhật Bản, vui lòng chia sẻ trên trang Facebook của chúng tôi!

Thông tin trong bài viết được cập nhật tại thời điểm công bố

Tìm kiếm nhà hàng